Mạng WAN là gì? Cách thức hoạt động của mạng diện rộng

Mạng Internet được xem như mạng WAN quy mô lớn nhất trên toàn cầu. Vậy mạng WAN là gì? Cùng đọc bài viết dưới đây để hiểu thêm về mạng WAN, cách sử dụng, sự khác biệt so với các loại mạng khác và tầm quan trọng của chúng đối với doanh nghiệp và cá nhân.

 

Mạng WAN là gì?

Mạng WAN, viết tắt của “Wide Area Networks” hay còn gọi là “mạng diện rộng”, là mạng kết nối máy tính lớn nhất và có phạm vi mở rộng nhất hiện nay, bao gồm cả mạng MAN và mạng LAN. Mạng WAN cho phép kết nối các thiết bị từ nhiều địa điểm khác nhau và trên toàn cầu bằng cách sử dụng các công nghệ như thiết bị vệ tinh, cáp quang và cáp dây điện.

Những mạng này thường được thiết lập bởi các nhà cung cấp dịch vụ. Sau đó các doanh nghiệp, trường học, chính phủ hoặc công chúng có thể thuê mạng WAN từ nhà cung cấp đó. Khách hàng này có thể sử dụng mạng để truyền và lưu trữ dữ liệu hoặc giao tiếp với người dùng khác, bất kể vị trí của họ, miễn là họ có quyền truy cập vào mạng WAN đã được thiết lập. Quyền truy cập này có thể được cấp thông qua các kết nối khác nhau như mạng riêng ảo (VPN), đường truyền, mạng không dây, mạng di động hoặc truy cập internet.

Đối với các tổ chức quốc tế, mạng WAN cho phép thực hiện các hoạt động hàng ngày một cách hiệu quả mà không bị gián đoạn. Nhân viên từ bất kỳ đâu cũng có thể sử dụng mạng WAN của tổ chức để chia sẻ dữ liệu, giao tiếp với đồng nghiệp hoặc duy trì kết nối với trung tâm tài nguyên dữ liệu quan trọng hơn. Các chuyên gia mạng được chứng nhận đảm bảo việc duy trì mạng WAN nội bộ và cơ sở hạ tầng CNTT quan trọng khác cho tổ chức.

Internet có phải là mạng WAN không?

Có. Internet là mạng WAN lớn nhất hiện nay vì nó kết nối hàng tỷ thiết bị, máy chủ, trung tâm dữ liệu và mạng nội bộ trên toàn thế giới.

Tuy nhiên, cần hiểu đúng: WAN không đồng nghĩa hoàn toàn với Internet. Internet là một dạng WAN công cộng, ai cũng có thể truy cập nếu có kết nối hợp lệ. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp sử dụng WAN riêng để kết nối nội bộ giữa các chi nhánh, trung tâm dữ liệu hoặc hệ thống cloud.

Có thể hiểu đơn giản:

Khái niệm	Cách hiểu
Internet	Mạng WAN công cộng, phạm vi toàn cầu
WAN doanh nghiệp	Mạng diện rộng riêng, dùng để kết nối các chi nhánh hoặc hệ thống nội bộ
VPN qua Internet	Một cách tạo kết nối WAN bảo mật trên nền Internet
MPLS/Leased Line	Dạng kết nối WAN riêng, ổn định hơn nhưng chi phí cao hơn

Vì vậy, khi nói đến WAN, bạn không nên chỉ nghĩ đến Internet. Trong doanh nghiệp, WAN thường được hiểu là hệ thống kết nối nhiều địa điểm để phục vụ vận hành, quản trị và trao đổi dữ liệu.

Mạng WAN hoạt động như thế nào?

Mạng WAN hoạt động bằng cách kết nối nhiều mạng cục bộ hoặc hệ thống mạng ở các vị trí khác nhau thông qua đường truyền viễn thông, Internet, VPN, leased line, MPLS, SD-WAN hoặc các công nghệ truyền dẫn khác.

Quy trình hoạt động cơ bản của mạng WAN có thể hiểu như sau:

1. Mỗi địa điểm như văn phòng, chi nhánh hoặc kho hàng có một mạng LAN riêng.
2. Các thiết bị trong mạng LAN như máy tính, máy in, camera, máy chủ nội bộ kết nối với nhau qua switch, router hoặc access point.
3. Router hoặc firewall tại từng địa điểm chịu trách nhiệm định tuyến dữ liệu ra ngoài mạng LAN.
4. Dữ liệu được truyền qua đường truyền WAN như Internet, VPN, MPLS hoặc leased line.
5. Đầu bên kia nhận dữ liệu và chuyển tiếp đến đúng thiết bị, máy chủ hoặc hệ thống cần truy cập.
6. Các cơ chế bảo mật như mã hóa, firewall, xác thực người dùng và phân quyền giúp kiểm soát dữ liệu trong quá trình truyền tải.

Ví dụ: nhân viên tại chi nhánh Đà Nẵng muốn truy cập phần mềm kế toán đặt tại máy chủ ở Hà Nội. Máy tính của nhân viên gửi yêu cầu qua mạng LAN nội bộ, sau đó router/firewall chuyển dữ liệu qua kết nối WAN. Máy chủ tại Hà Nội nhận yêu cầu, xử lý và gửi dữ liệu phản hồi ngược lại qua cùng tuyến kết nối.

Nhờ cơ chế này, các chi nhánh có thể dùng chung dữ liệu, phần mềm và tài nguyên mà không cần đặt máy chủ riêng tại từng địa điểm.

Cổng WAN là gì trên modem/router?

Cổng WAN là cổng trên modem hoặc router dùng để kết nối thiết bị mạng nội bộ với nguồn Internet hoặc mạng bên ngoài. Đây là cổng nhận tín hiệu từ nhà mạng, modem quang, modem cáp hoặc một thiết bị định tuyến cấp trên.

Trong gia đình hoặc văn phòng nhỏ, cổng WAN thường dùng để kết nối router WiFi với modem Internet. Sau đó, router sẽ chia mạng cho các thiết bị nội bộ thông qua WiFi hoặc các cổng LAN.

Phân biệt cổng WAN và cổng LAN

Tiêu chí	Cổng WAN	Cổng LAN
Chức năng chính	Kết nối ra mạng ngoài hoặc Internet	Kết nối các thiết bị trong mạng nội bộ
Vị trí sử dụng	Nối router với modem/nhà mạng	Nối máy tính, switch, camera, máy in
Hướng dữ liệu	Từ mạng nội bộ ra ngoài	Giữa các thiết bị trong mạng nội bộ
Số lượng thường gặp	Thường có 1 cổng	Thường có nhiều cổng
Đối tượng kết nối	Modem, router cấp trên, đường truyền nhà mạng	PC, laptop, TV, camera, switch

Ưu điểm của mạng WAN

Mạng WAN giữ vai trò quan trọng với doanh nghiệp, tổ chức và hệ thống cần kết nối nhiều địa điểm. Dưới đây là các ưu điểm nổi bật.

Kết nối nhiều chi nhánh trên phạm vi rộng

WAN cho phép doanh nghiệp kết nối nhiều văn phòng, chi nhánh, nhà máy, kho hàng hoặc trung tâm dữ liệu ở các vị trí khác nhau. Nhờ đó, toàn bộ hệ thống có thể vận hành như một mạng thống nhất.

Chia sẻ dữ liệu tập trung

Thay vì lưu dữ liệu rời rạc tại từng chi nhánh, doanh nghiệp có thể lưu trữ dữ liệu tại máy chủ trung tâm hoặc nền tảng cloud. Người dùng ở các địa điểm khác nhau vẫn có thể truy cập theo phân quyền.

Điều này giúp giảm tình trạng dữ liệu trùng lặp, thất lạc hoặc khó kiểm soát.

Hỗ trợ làm việc từ xa

Mạng WAN kết hợp VPN hoặc cloud giúp nhân viên truy cập tài nguyên công ty từ xa. Đây là yếu tố quan trọng với các doanh nghiệp có đội ngũ làm việc linh hoạt, nhân viên kinh doanh di chuyển nhiều hoặc mô hình làm việc hybrid.

Tối ưu quản trị hệ thống

Khi dữ liệu, phần mềm và tài nguyên được kết nối qua WAN, bộ phận IT có thể quản lý tập trung hơn. Việc kiểm soát tài khoản, phân quyền, sao lưu dữ liệu, giám sát bảo mật và xử lý sự cố cũng thuận tiện hơn.

Phù hợp với doanh nghiệp mở rộng quy mô

Khi doanh nghiệp phát triển thêm chi nhánh, kho hàng hoặc văn phòng đại diện, WAN giúp hệ thống mạng mở rộng linh hoạt hơn. Thay vì xây dựng các hệ thống rời rạc, doanh nghiệp có thể kết nối các điểm mới vào hạ tầng sẵn có.

Nhược điểm của mạng WAN

Bên cạnh các lợi ích rõ ràng, mạng WAN cũng có một số hạn chế cần cân nhắc trước khi triển khai.

Nhược điểm	Giải thích
Chi phí triển khai cao	Nếu dùng leased line, MPLS hoặc thiết bị chuyên dụng, chi phí có thể lớn hơn mạng LAN thông thường
Quản trị phức tạp	Cần nhân sự kỹ thuật có kinh nghiệm về định tuyến, bảo mật, VPN, firewall và giám sát mạng
Phụ thuộc đường truyền	Nếu đường truyền nhà mạng gặp sự cố, kết nối giữa các chi nhánh có thể bị ảnh hưởng
Độ trễ cao hơn LAN	Do dữ liệu phải đi qua khoảng cách xa nên độ trễ thường cao hơn mạng nội bộ
Rủi ro bảo mật	Nếu không cấu hình đúng, dữ liệu truyền qua WAN có thể bị tấn công hoặc truy cập trái phép
Khó xử lý sự cố hơn	Sự cố có thể đến từ thiết bị nội bộ, nhà mạng, định tuyến, firewall hoặc máy chủ trung tâm

Để hạn chế các nhược điểm này, doanh nghiệp nên thiết kế WAN theo nhu cầu thực tế, có phương án dự phòng đường truyền, dùng firewall, VPN, mã hóa dữ liệu và giám sát hệ thống thường xuyên.

Sự khác biệt giữa mạng LAN, mạng MAN và WAN là gì?

Mục đích của Kết nối mạng WAN là gì?

Nếu kết nối WAN không tồn tại, các tổ chức sẽ bị cô lập trong các khu vực hạn chế hoặc các khu vực địa lý cụ thể. Mạng LAN sẽ cho phép các tổ chức làm việc trong tòa nhà của họ nhưng muốn phát triển ra các khu vực bên ngoài, các quốc gia khác nhau sẽ không thể thực hiện được vì cơ sở hạ tầng liên quan sẽ có chi phí cao đối với hầu hết các tổ chức.

Khi các tổ chức phát triển và vươn ra quốc tế, mạng WAN cho phép họ giao tiếp giữa các chi nhánh, chia sẻ thông tin và duy trì kết nối. Khi nhân viên đi công tác, mạng WAN cho phép họ truy cập thông tin họ cần để thực hiện công việc của mình. Mạng WAN cũng giúp các tổ chức chia sẻ thông tin với khách hàng, cũng như các tổ chức đối tác. Chẳng hạn như khách hàng B2B hoặc khách hàng.

Các kiểu kết nối trọng mạng WAN

Có hai loại kết nối WAN chính.

• Kết nối chuyên dụng (Dedicated Connection)
• Kết nối đã chuyển mạch (Switched Connection)

Kết nối chuyên dụng

Trong mạng máy tính và viễn thông, đường dây chuyên dụng là phương tiện truyền thông hoặc phương tiện khác dành riêng cho một ứng dụng cụ thể, ngược lại với tài nguyên dùng chung như mạng điện thoại hoặc Internet được gọi là kết nối chuyên dụng.

Các dòng sản phẩm:

• Nó là một kết nối tới điểm chuyên dụng cung cấp đường truyền WAN được thiết lập trước thông qua ISP đến điểm đến từ xa được gọi là kênh thuê riêng.
• Cung cấp tốc độ truyền dữ liệu rất cao lên đến 64Gbps.
• Chi phí cao.

Đường dây thuê bao kỹ thuật số (DSL):

• Nó là một kết nối cung cấp giữa ISP với khách hàng thông qua đường dây điện thoại.
• Nó là một kỹ thuật băng thông rộng cung cấp cùng một hướng lên và xuống.

Đường dây thuê bao kỹ thuật số không đối xứng (ADSL):

• Đường dây thuê bao kỹ thuật số không đối xứng là loại công nghệ đường dây thuê bao kỹ thuật số, một công nghệ truyền dữ liệu cho phép truyền dữ liệu nhanh hơn qua đường dây điện thoại đồng hơn là sử dụng modem thoại thông thường.
• Nó giống như một số đường dây thuê bao kỹ thuật số nhưng chỉ khác là ngược dòng và hạ nguồn là khác nhau.

Kết nối đã chuyển đổi

Có ba loại kết nối chuyển mạch như sau.

• Mạng chuyển mạch.
• Mạng chuyển mạch gói.
• Mạng chuyển mạch di động.

Mạng chuyển mạch:

• Trong mạch chuyển đổi mạng mọi lúc trước khi truyền dữ liệu qua WAN, kết nối mới sẽ được thiết lập sau khi quá trình truyền dữ liệu qua kết nối bị đóng.
• Trong kỹ thuật này, dữ liệu thường được truyền qua một kết nối hoặc một tuyến đường.

Mạng chuyển mạch gói:

• Trong mạng chuyển mạch gói sử dụng kết nối ảo để truyền dữ liệu, nó để truyền dữ liệu tạo ra kết nối trong lần truyền dữ liệu đầu tiên và sử dụng nó như một kết nối lâu dài.
• Nó nhanh hơn mạng chuyển mạch kênh.
• Nó được sử dụng cho giao tiếp đa đường.

Mạng chuyển mạch di động:

• Trong kiểu truyền dữ liệu mạng này trong ô kích thước cố định là 53 byte.
• Ví dụ của nó như ATM.

Một số loại mạng máy tính khác

Ngoài mạng diện rộng (WAN) ra còn có các Mạng đô thị (MAN) hay Mạng các nhân(PAN) và một số mạng riêng khác. Cùng BKNS tìm hiểu chi tiết dưới đây.

Mạng MAN (Mạng đô thị)

Mạng MAN (Metropolitan Area Network), còn được viết tắt là mạng đô thị, là một mạng kết nối nhiều mạng LAN thông qua cáp, phương tiện truyền dẫn khác nhau. Mạng MAN có khả năng kết nối trong phạm vi rộng như thị trấn, thành phố, tỉnh.

Mô hình mạng MAN thường được áp dụng cho các tổ chức và doanh nghiệp có nhiều chi nhánh và bộ phận cần kết nối với nhau.

Mạng MAN được ưu tiên sử dụng trong doanh nghiệp bởi nó cung cấp nhiều dịch vụ đa dạng như truyền thoại (voice), dữ liệu (data), video và dễ dàng triển khai các ứng dụng.

Mạng PAN (Mạng cá nhân)

Mạng PAN (viết tắt của cụm từ Personal Area Network) hay mạng cá nhân có khả năng kết nối phạm vi nhỏ nên thường được sử dụng thông qua các thiết bị định tuyến, giúp truyền dẫn dữ liệu trên thiết bị đến đích.

Mạng SAN (Mạng lưu trữ)

Mạng SAN (viết tắt của cụm từ Storage Area Network) hay mạng lưu trữ thường được sử dụng để kết nối các tài nguyên và dữ liệu giữa các thiết bị với nhau trong cùng một mạng. So với mạng LAN thông thường thì ốc độ truyền tải của mạng SAN nhanh hơn.

Mạng EPN (Mạng riêng của doanh nghiệp)

Mạng EPN (viết tắt của cụm từ  Epfen Partner Network) là mô hình mạng được vận hành dựa trên chuẩn Ethernet 802.3, có thể hỗ trợ tốc độ 1.23Gbit/s ở cả hướng hạ lưu và ngược lại. Sự ra đời của mô hình mạng này là giải pháp cho mạng truy cập quang ở Việt Nam lẫn toàn cầu.

Mạng VPN (Mạng riêng ảo)

Mạng VPN (viết tắt của cụm từ Virtual Private Network) hay mạng riêng ảo giúp người dùng kết nối mạng an toàn khi tham gia vào mạng cộng đồng. Mô hình mạng này cũng cho phép người dùng kết nối nhiều site khác nhau giống như mô hình mạng WAN.

Những thông tin trên lý giải mạng WAN là gì và vai trò quan trọng của nó đối với các tổ chức. Ngoài ra, nó còn cung cấp một dịch vụ thiết yếu cho công chúng. Sinh viên tại các trường đại học có thể dựa vào mạng WAN để truy cập cơ sở dữ liệu thư viện hoặc nghiên cứu đại học và hàng ngày, mọi người dựa vào mạng WAN để liên lạc, giao dịch ngân hàng, mua sắm và hơn thế nữa.

Kết luận

Trên đây là toàn bộ những kiến thức về mạng cục bộ WAN và các mạng phổ biến trên thế giới. Hy vọng bạn đã có cái nhìn rõ ràng và cụ thể hơn về các loại mạng máy tính như WAN, LAN, MAN, PAN,… đồng thời có cách thức sử dụng chúng cho phù hợp.

Đọc thêm các bài viết khác từ BKNS để cập nhật các thông tin hữu ích khác nhé.