Asterisk là gì? “Trái tim” của hệ thống tổng đài VoIP Mã nguồn mở

Nếu bạn đang tìm kiếm giải pháp xây dựng hệ thống tổng đài chuyên nghiệp mà không muốn tốn hàng nghìn đô la chi phí bản quyền hàng năm, cái tên đầu tiên bạn nghe thấy chắc chắn là Asterisk. Không quá lời khi nói rằng, Asterisk chính là “người khổng lồ” đứng sau sự bùng nổ của công nghệ VoIP (Voice over IP) hiện đại.

Vậy Asterisk là gì? Tại sao nó lại được coi là “hệ điều hành” của thế giới điện thoại? Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu sâu về nền tảng này, từ khái niệm cơ bản đến ứng dụng thực tế.

1. Asterisk là gì?

Asterisk là một framework phần mềm mã nguồn mở (Open Source) miễn phí, được viết bằng ngôn ngữ lập trình C và chạy trên nền tảng hệ điều hành Linux (hoặc các hệ thống Unix-like). Asterisk có khả năng chạy tốt trên Windows, Linux, BSD, OSX. Asterisk cung cấp mọi tính năng cần thiết của một tổng đài điện thoại cho nội bộ công ty, doanh nghiệp. Hiện nay, rất nhiều công ty hay doanh nghiệp áp dụng hệ thống tổng đài Asterisk vào hoạt động kinh doanh.

Chỉ cần máy tính cài sẵn hệ điều hành và phần mềm Asterisk là đã có thể thiết lập tổng đài Asterisk với nhiều tính năng độc đáo. Asterisk tạo kết nối giữa các điện thoại với nhau và mở rộng kết nối với tổng đài khác, với IP Phone, dịch vụ Media Gateway, Softswitch, Voicemail, Music on hold, Conference server,…

Như các PBX khác, Asterisk cho phép các máy điện thoại gắn kết với nhau qua phần mềm này thực hiện các cuộc gọi với nhau, và cho phép kết nối với các dịch vụ điện thoại khác, trong đó có mạng điện thoại chuyển mạch công cộng (PSTN)

càng tốt hơn.

>> Bạn có thể tìm hiểu thêm về tổng đài ảo VoIP bởi đây là giải pháp giúp bạn có thể làm việc mọi lúc mọi nơi dù không ở công ty!

2. Tính năng độc đáo của Asterisk là gì?

2.1 Hiển thị số gọi đến (Caller ID)

• Thuê bao gọi đến sẽ xuất hiện trên màn hình thiết bị đang sử dụng
• Caller ID cho phép xác nhận thuê bao gọi đến, chọn không tiếp nhận hoặc tiếp nhận cuộc gọi từ phía hệ thống Asterisk
• Có khả năng chặn nhanh chóng cuộc gọi từ các số spam hay cuộc gọi với mục đích quấy rối

2.2 Chuyển hướng cuộc gọi (Call Forwarding)

• Cho phép chuyển hướng cuộc gọi đến một hoặc nhiều số được định trước, thậm chí có thể chuyển hướng sang số di động hay cố định
• Một số trường hợp nhất định, tổng đài Asterisk sẽ tự động chuyển cuộc gọi khi bận, khi không trả lời, cuộc gọi với thời gian định trước, cuộc gọi tức thời,…

2.3 Trả lời tự động (Interactive Voice Response)

• Bạn có thể tạo tính năng trả lời tự động khi dùng phần mềm Asterisk
• Tùy thuộc vào tương tác của thuê bao gọi đến mà tổng đài Asterisk sẽ định hướng cuộc gọi cho phù hợp

2.4 Cài đặt thời gian thực hiện cuộc gọi

• Đây là tính năng giúp chỉ định khoảng thời gian cụ thể mà cuộc gọi sẽ định hướng đến một chức năng hay số điện thoại cụ thể

2.5 Nhận cuộc gọi từ máy khác khi đang đổ chuông

• Tính năng này hữu ích khi một nhân viên đang bận nhưng lại có cuộc gọi đến, nhân viên khác có thể nhận cuộc gọi từ màn hình thiết bị của mình
• Chế độ ngẫu nhiên, xoay vòng, ưu tiên hay tất cả đều khắc phục được trường hợp nhiều người cùng gọi đến một số điện thoại

2.6 Giám sát cuộc gọi (Monitoring call)

• Tính năng này của Asterisk giúp người dùng giám sát được file ghi âm, nhật ký cuộc gọi, sắp xếp theo thời gian, thống kê, báo cáo, hỗ trợ tìm kiếm cuộc gọi,…

2.7 Tin nhắn thoại (Voice mail )

• Tính năng này cho phép khách hàng bên ngoài có thể gọi đến hệ thống Asterisk  và để lại tin nhắn thoại
• Người dùng có thể kiểm tra Voicemail và phản hồi với khách hàng

2.8 Ghi âm cuộc gọi (recording)

• Đây là tính năng cho phép ghi âm cuộc gọi cho phép hai chiều hoặc một chiều (cả gọi ra và gọi vào)
• Thời gian ghi âm không giới hạn mà phụ thuộc vào dung lượng bộ nhớ của tổng đài Asterisk

2.9 Privacy Manager

Tính năng Privacy Manager của Asterisk cho phép các số trong danh sách thực hiện cuộc gọi

3. Tại sao Asterisk lại thống trị thế giới VoIP?

3.1 Ưu điểm của Asterisk là gì?

Không ngẫu nhiên mà Asterisk chiếm thị phần lớn nhất trong thế giới mã nguồn mở về tổng đài.

1. Chi phí cực thấp (Cost-effective): Bạn không mất phí bản quyền phần mềm (License fee). Bạn có thể tận dụng máy chủ cũ để cài đặt. Cước gọi qua VoIP cũng rẻ hơn rất nhiều so với cước viễn thông truyền thống.

   

2. Khả năng tùy biến vô hạn (Flexibility): Đây là điểm “ăn tiền” nhất. Dân lập trình có thể viết các đoạn mã kịch bản (Dialplan) để điều khiển cuộc gọi theo bất kỳ logic nào họ muốn. Ví dụ: Khách gọi đến số A vào ban ngày thì đổ chuông, ban đêm thì tự động chuyển tiếp sang số di động của giám đốc.

3. Hệ sinh thái rộng lớn: Asterisk tương thích với hầu hết các thương hiệu IP Phone (Yealink, Grandstream, Polycom…) và các Gateway trên thị trường. Bạn không bị khóa chặt vào một nhà cung cấp phần cứng nào (Vendor lock-in).

4. Cộng đồng hỗ trợ mạnh: Với hàng triệu developer và người dùng trên toàn cầu, các lỗi (bug) được phát hiện và vá rất nhanh. Bạn cũng dễ dàng tìm thấy tài liệu hướng dẫn trên các diễn đàn.

3.2 Nhược điểm của Asterisk

Là một chuyên gia, tôi cần trung thực với bạn: Asterisk không dành cho tất cả mọi người.

• Yêu cầu kiến thức Linux: Nếu bạn “mù công nghệ” hoặc chỉ quen dùng Windows, việc tiếp cận Asterisk thuần sẽ là một cực hình. Bạn cần biết sử dụng dòng lệnh (Command Line Interface – CLI).

• Cấu hình phức tạp: Việc viết Dialplan thủ công (thao tác trực tiếp trên các file .conf) đòi hỏi tư duy logic cao. Chỉ một dấu phẩy sai chỗ cũng có thể làm sập hệ thống.

• Vấn đề phần cứng: Việc lựa chọn card giao tiếp (FXO/FXS) cần kinh nghiệm để tránh hiện tượng xung đột phần cứng hoặc bị tiếng vọng (Echo) trong cuộc gọi.

4. Hệ thống Asterisk gồm những thành phần nào?

4.1 Máy chủ IP-PBX

Máy chủ IP-PBX hoạt động trên nền hệ điều hành mã nguồn mở. Các ứng dụng tổng đài gồm thiết lập kết nối thiết bị đầu cuối, ứng dụng quản lý, giám sát mã nguồn mở tương tác với Asterisk. Máy chủ quản lý các cuộc gọi ra vào hệ thống, giám sát lưu lượng, tình trạng và báo cáo với người dùng.

4.2 Thiết bị đầu cuối

Lựa chọn thiết bị đầu cuối tùy theo nhu cầu, đó có thể là điện thoại IP, Softphone, Analog, Wifi phone, Headphone, Microphone kèm theo.

4.3 Thiết bị Voice Gateway

Đây là thiết bị giao tiếp trung gian giữa máy chủ IP-PBX và tín hiệu PSTN. Thiết bị này có khả năng mở rộng và kết nối không giới hạn số lượng VoIP Gateway với máy chủ IP-PBX thông qua kết nối IP. 

Thiết bị Voice Gateway hỗ trợ rất nhiều chuẩn Codec như H323, G711, G729, SIP,… Thiết bị này hỗ trợ đa dạng kết nối FXS, FXO, BRI, SS7,… Lựa chọn kết nối nào là tùy thuộc vào nhu cầu và quy mô hệ thống tổng đài điện thoại.

5. Phân biệt Asterisk thuần (Core) và các bản phân phối (Distro)

Đây là phần quan trọng nhất giúp bạn định hình giải pháp phù hợp cho mình.

Asterisk Core

Là phần lõi, chỉ là engine xử lý. Nó không có giao diện đồ họa. Bạn quản lý và cấu hình hoàn toàn bằng các dòng lệnh khô khan trên màn hình đen.

• Phù hợp với: Lập trình viên, chuyên gia hệ thống muốn tối ưu hóa sâu.

(Mô tả: Hình ảnh giao diện dòng lệnh của Asterisk với các dòng code chạy trên nền đen, thể hiện sự phức tạp kỹ thuật).

Các bản phân phối (GUI Distro)

Để giải quyết sự phức tạp của Core, cộng đồng đã tạo ra các bộ phần mềm đóng gói sẵn, tích hợp giao diện quản lý qua Web (GUI). Tiêu biểu nhất là FreePBX, ngoài ra còn có Issabel, Elastix (cũ).

• Cơ chế: Bạn thao tác click chuột trên web, hệ thống tự động sinh ra các file cấu hình cho Asterisk bên dưới.

• Lời khuyên: Nếu bạn là người mới (Newbie) hoặc doanh nghiệp SME, hãy bắt đầu với FreePBX.

6. Ứng dụng thực tế của Asterisk tại Việt Nam

Tại thị trường Việt Nam, Asterisk đang được ứng dụng cực kỳ rộng rãi:

1. Xây dựng Call Center: Các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) sử dụng để làm tổng đài telesales, CSKH với chi phí đầu tư ban đầu thấp.

2. VoIP Gateway: Dùng làm thiết bị chuyển đổi để giữ lại các đầu số bưu điện cũ (Analog) khi nâng cấp lên hệ thống mạng nội bộ IP.

3. Tích hợp hệ thống: Các công ty phần mềm sử dụng thư viện của Asterisk để tích hợp tính năng gọi điện trực tiếp (Click-to-call) ngay trên phần mềm CRM hoặc ERP của họ.

Ví dụ về cấu hình Dialplan (Dành cho dân kỹ thuật)

Để chứng minh sự linh hoạt (và phức tạp) của Asterisk, dưới đây là một đoạn code mẫu trong file extensions.conf để tạo một kịch bản “Hello World” đơn giản:

Ini, TOML

[from-internal]
; Khi người dùng bấm số 100
exten => 100,1,Answer()            ; Bước 1: Hệ thống nhấc máy
exten => 100,2,Playback(hello-world) ; Bước 2: Phát file âm thanh "hello-world"
exten => 100,3,Hangup()            ; Bước 3: Cúp máy

>> Tìm hiểu thêm:

• Tổng đài Analog là gì? Phân biệt tổng đài điện thoại Analog và IP

Kết luận

Asterisk không chỉ là một phần mềm, nó là một cuộc cách mạng trong ngành viễn thông giúp “bình dân hóa” hệ thống tổng đài. Nếu bạn muốn làm chủ hoàn toàn hệ thống liên lạc của mình với chi phí tối ưu và khả năng mở rộng không giới hạn, Asterisk chính là sự lựa chọn số 1.

Bài viết đã giúp bạn tìm được đáp án chi tiết cho câu hỏi Asterisk là gì? Hãy để lại comment bên dưới nếu bạn muốn thảo luận với BKNS về giải pháp mạng hay dịch vụ công nghệ thông tin. Thường xuyên ghé thăm website bkns.vn để cập nhật thêm nhiều bài viết hữu ích khác nhé!

 Nguồn: BKNS