2FA là gì? Các phương thức xác thực 2FA

2FA – Xác thực hai yếu tố (Two-factor authentication) là một phương pháp bảo mật hai bước. Trong bước đầu, bạn sử dụng thông tin đăng nhập như tên đăng nhập và mật khẩu để truy cập vào Facebook. Sau đó, bạn nhập mã 2FA để hoàn tất quá trình đăng nhập. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn một hiểu biết chi tiết về 2FA và các bước đơn giản để nhận mã 2FA trực tiếp để đăng nhập vào Facebook.

2FA là gì?

2FA (Two-Factor Authentication) hoặc Xác thực 2 yếu tố là một phương pháp bảo mật, còn được gọi là phương pháp xác minh bảo mật 2 bước. 2FA là một phương thức bảo mật phổ biến được sử dụng rộng rãi. Thay vì chỉ có một lớp bảo vệ đơn giản như trước đây, thông tin người dùng bây giờ được bảo vệ qua hai lớp bảo mật mạnh mẽ.

Xác thực hai yếu tố giúp tăng cường bảo mật bằng cách làm cho việc truy cập vào tài khoản của bạn khó khăn hơn đối với kẻ xâm nhập (kể cả khi họ đã vượt qua bước xác thực đầu tiên).

Bước đầu tiên trong 2FA là cung cấp thông tin đăng nhập bao gồm tên đăng nhập (hoặc email, số điện thoại) và mật khẩu, sau đó nhập mã 2FA đã được nhận.

Xác thực 2 yếu tố là một dạng của Xác thực Đa yếu tố (Multi-Factor Authentication – MFA), nghĩa là xác minh người dùng thông qua hai hình thức nhận dạng khác nhau. Phương pháp phổ biến nhất là qua email và số điện thoại của chủ sở hữu. 2FA thường được sử dụng kết hợp với xác thực bằng tên đăng nhập/mật khẩu.

Vậy hiện nay, mục đích của việc sử dụng phương pháp bảo mật 2FA là gì? Phương pháp này thường được áp dụng trong các trang web ngân hàng trực tuyến, các nền tảng truyền thông xã hội và trang thương mại điện tử.

Ngoài ra, 2FA cũng cho phép các doanh nghiệp và tổ chức công cộng làm việc một cách hiệu quả và năng suất hơn. Nó cho phép nhân viên thực hiện các nhiệm vụ từ xa mà ít phải lo lắng về vấn đề bảo mật.

Bảo mật 2FA hoạt động như thế nào?

Như đã đề cập ở phần trước, 2FA là một phương pháp đăng nhập hai lớp, với lớp đầu tiên là đăng nhập thông thường bằng Tên đăng nhập và Mật khẩu, và lớp thứ hai là một lớp bảo mật đáng tin cậy để xác minh danh tính.

Đầu tiên, bạn sẽ nhập đúng thông tin đăng nhập bao gồm Tên đăng nhập và Mật khẩu.

Tiếp theo, một phương pháp xác thực 2FA sẽ được gửi cho bạn. Thông thường, lớp thứ hai có một số hình thức sau:

1. Tin nhắn văn bản.
2. Ứng dụng xác thực.
3. Khóa bảo mật.
4. Mã khôi phục.

Cuối cùng, sau khi xác thực thành công, bạn sẽ có thể truy cập vào trang web, phần mềm hoặc ứng dụng một cách bình thường.

Để hiểu rõ hơn về cách 2FA hoạt động, hãy xem ví dụ khi bạn thay đổi cài đặt trên Facebook để sử dụng xác thực 2 yếu tố. Sau khi đăng nhập vào tài khoản, Facebook sẽ gửi một tin nhắn bảo mật đến số điện thoại mà bạn đã cung cấp. Bằng cách nhập đúng mã code đó, bạn sẽ có thể truy cập thành công vào Facebook.

Các phương thức xác thực 2FA

Dưới đây là những cách xác thực 2FA được sử dụng phổ biến nhất hiện nay, bao gồm:

Tin nhắn văn bản

Gửi tin nhắn văn bản để xác thực hai yếu tố là quá trình gửi mã đăng nhập đến số điện thoại di động mà bạn đã đăng ký với tài khoản. Đây là một hình thức 2FA phổ biến và hợp lý nhất. Bạn chỉ cần một chiếc điện thoại di động và kết nối Wi-Fi.

Tuy tin nhắn văn bản xác thực 2 yếu tố được sử dụng rộng rãi cho các tài khoản cá nhân, nhưng nó cũng không hoàn toàn không rủi ro. Có khả năng ai đó có thể giả mạo bạn với một công ty viễn thông, đánh cắp điện thoại của bạn và truy cập trái phép vào tài khoản của bạn.

Ngoài ra, các gói dịch vụ điện thoại cá nhân của nhân viên có thể không cung cấp dịch vụ ở mọi nơi. Điều này có nguy cơ làm cho nhân viên tự khóa tài khoản của họ khi họ đang đi công tác quốc tế.

Ứng dụng xác thực

Ứng dụng xác thực 2 yếu tố hoạt động bằng cách sử dụng một ứng dụng trên thiết bị di động để tạo mã xác thực. Sau đó, bạn phải nhập mã này để truy cập vào tài khoản của mình.

Khác với tin nhắn văn bản, việc sử dụng ứng dụng không đòi hỏi người dùng phải có quyền truy cập vào mạng không dây. Bất kể kết nối internet nào, bạn đều có thể truy cập vào tài khoản của mình.

Ngoài ra, các ứng dụng xác thực như Google cung cấp một danh sách các mã dự phòng để sử dụng trong trường hợp gặp sự cố kết nối.

Security keys

Một cách đơn giản và dễ hiểu, khóa bảo mật (Security key) là một thiết bị giống như một chiếc chìa khóa, và hình dạng của nó cũng giống như một chiếc USB có thể được cắm vào cổng USB của máy tính.

Khi sử dụng, bạn chỉ cần cắm khóa bảo mật này vào cổng USB của máy tính để hoàn tất quá trình xác thực.

Recovery codes

Mã khôi phục là một yếu tố quan trọng giúp bạn khôi phục tài khoản trong trường hợp mất mã xác thực 2FA, mất USB khóa bảo mật, và những tình huống tương tự. Đây là các mã mà bạn đã tạo ra khi thiết lập tài khoản ban đầu và chúng là cơ sở để xác định bạn là chủ sở hữu thực sự của tài khoản. Vì vậy, hãy lưu giữ mã này một cách cẩn thận.

Ưu nhược điểm của 2FA là gì?

Dưới đây là một số ưu điểm và nhược điểm của 2FA trong quá trình xác thực bằng 2 yếu tố:

Ưu điểm

2FA giúp bảo vệ an toàn cho tài khoản của người dùng khi áp dụng 2 lớp bảo mật, khiến quá trình đăng nhập khó khăng hơn. Nhờ vậy, các tài khoản trực tuyến sẽ được tăng cường bảo mật, khiến những kẻ xâm nhập khó truy cập trái phép được.

Nói tóm ưu điểm của xác thực 2 yếu tố (2FA) là gì?

• Tăng độ bảo mật cho tài khoản.
• Bảo vệ tài khoản phòng trường hợp người dùng mất mật khẩu hoặc bị đánh cắp.
• Giải quyết các điểm yếu của phương pháp dùng tài khoản và mật khẩu thông thường.

Nhược điểm

Vậy nhược điểm của phương pháp bảo mật 2FA là gì? Mặc dù 2FA và xác thực đa yếu tố nói chung là hệ thống đáng tin cậy và hiệu quả để ngăn chặn truy cập trái phép, nhưng nó vẫn tồn tại một số nhược điểm như sau:

1. Thời gian đăng nhập kéo dài: Người dùng sẽ phải trải qua một bước xác thực bổ sung, làm tăng thời gian đăng nhập vào ứng dụng và làm cho quá trình đăng nhập mất thời gian hơn.

2. Phụ thuộc vào dịch vụ và phần cứng bên thứ ba: 2FA thường phụ thuộc vào các dịch vụ hoặc phần cứng được cung cấp bởi các bên thứ ba. Ví dụ, nhà cung cấp dịch vụ di động cung cấp mã xác minh qua tin nhắn văn bản. Điều này tạo ra sự phụ thuộc vào các dịch vụ bên ngoài và nếu có sự cố xảy ra, doanh nghiệp không có quyền kiểm soát.

3. Bảo trì: Việc duy trì hệ thống 2FA liên tục có thể trở thành một công việc phiền toái nếu không có phương pháp quản lý hiệu quả cho cơ sở dữ liệu người dùng và các phương thức xác thực khác nhau.

Mặc dù có một số nhược điểm như trên, nhưng chúng không gây ảnh hưởng quá lớn. Do đó, rất đáng nên sử dụng phương pháp xác thực 2 yếu tố trên các ứng dụng của bạn.

Ứng dụng 2FA để bảo mật website hiện nay

2FA có thể đóng vai trò quan trọng trong việc bảo mật website của bạn bằng cách ngăn chặn một số cuộc tấn công trên ứng dụng.

Các cuộc tấn công bao gồm Brute Force và Dictionary Attack, trong đó kẻ tấn công sử dụng phần mềm tự động để tạo ra hàng loạt các tổ hợp username/password nhằm đoán thông tin đăng nhập của người dùng.

Khi 2FA được kích hoạt, các cuộc tấn công này sẽ không thành công. Ngay cả khi kẻ tấn công có thể tìm ra mật khẩu, họ vẫn thiếu yếu tố xác thực thứ hai cần thiết để đăng nhập vào ứng dụng.

Ngoài ra, 2FA cũng giúp ứng dụng chống lại Social Engineering. Ví dụ, các hình thức lừa đảo trực tuyến nhằm đánh lừa người dùng để tiết lộ thông tin, bao gồm username và password. Ngay cả khi cuộc tấn công thành công, kẻ tấn công vẫn cần yếu tố xác thực bổ sung theo yêu cầu của giải pháp 2FA.

Vì vậy, các tiêu chuẩn bảo mật dữ liệu (DSS) của Payment Card Industry (PCI) sử dụng 2FA như một yêu cầu cơ bản để đảm bảo các giao dịch thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ chống lại việc trộm cắp và gian lận dữ liệu.

Hướng dẫn cách cài đặt 2FA bằng ứng dụng 

Việc thiết lập 2FA bằng ứng dụng vô cùng đơn giản. Dù bạn đang muốn bảo vệ tài khoản Facebook, Gmail, hay sàn giao dịch tiền điện tử, quy trình chung đều trải qua 5 bước sau đây:

Bước 1: Tải ứng dụng Authenticator về điện thoại

Đầu tiên, bạn cần một ứng dụng tạo mã trên điện thoại (iOS hoặc Android). Hãy mở App Store hoặc Google Play và tìm kiếm để tải về một trong các ứng dụng uy tín nhất hiện nay:

• Google Authenticator
• Microsoft Authenticator
• Authy (Twilio Authy)

Bước 2: Tìm mục cài đặt bảo mật trên tài khoản của bạn

Đăng nhập vào tài khoản bạn muốn bảo vệ (ví dụ: Facebook) trên máy tính hoặc điện thoại.

• Tìm đến mục Cài đặt (Settings) > Bảo mật và Đăng nhập (Security and Login).
• Nhấp vào tùy chọn Sử dụng xác thực 2 yếu tố (Use two-factor authentication).
• Khi hệ thống hỏi bạn muốn dùng phương thức nào, hãy chọn Ứng dụng xác thực (Authentication App).

Bước 3: Quét mã QR hoặc nhập mã khóa thủ công

Lúc này, trên màn hình trang web sẽ hiển thị một mã QR (hình vuông đen trắng) cùng với một dãy mã khóa (Setup Key).

• Mở ứng dụng Authenticator bạn vừa tải ở Bước 1.
• Nhấn vào biểu tượng dấu cộng (+) và chọn Quét mã QR.
• Đưa camera điện thoại quét mã QR trên màn hình.
• (Nếu camera hỏng hoặc bạn thao tác trên cùng một thiết bị, hãy chọn “Nhập khóa thiết lập” và dán dãy mã khóa mà nền tảng cung cấp).

Bước 4: Nhập mã xác nhận để hoàn tất

Ngay sau khi quét thành công, ứng dụng Authenticator sẽ tự động tạo ra một dãy số gồm 6 chữ số. Mã này sẽ liên tục thay đổi cứ sau 30 giây.

• Hãy nhìn mã 6 số hiện tại trên ứng dụng và nhập nó vào ô yêu cầu trên trang web.
• Nhấn Xác nhận/Hoàn tất. Vậy là tài khoản của bạn đã được bảo vệ thành công!

Bước 5: Lưu lại mã dự phòng (Backup codes) – Vô cùng quan trọng!

Sau khi cài đặt xong, hầu hết các nền tảng sẽ cung cấp cho bạn một danh sách các Mã dự phòng (Backup/Recovery Codes).

Lưu ý chuyên gia: Bạn bắt buộc phải lưu lại các mã này! Hãy ghi ra sổ hoặc lưu vào một nơi cực kỳ an toàn. Trong trường hợp bạn bị mất điện thoại hoặc lỡ tay xóa ứng dụng Authenticator, những mã dự phòng này là chiếc phao cứu sinh duy nhất giúp bạn lấy lại tài khoản.

Top 3 ứng dụng xác thực 2FA tốt nhất hiện nay

Nếu bạn đang phân vân không biết nên chọn ứng dụng nào ở Bước 1, dưới đây là đánh giá nhanh dành cho bạn:

1. Google Authenticator: Phổ biến nhất, giao diện tối giản, cực kỳ dễ sử dụng. Hiện tại đã có tính năng đồng bộ đám mây (Cloud Sync) giúp bạn không bị mất mã khi đổi điện thoại.
2. Microsoft Authenticator: Bảo mật cao, hỗ trợ tốt nhất cho hệ sinh thái của Microsoft (Outlook, Office 365) và có tính năng sao lưu (Backup) tuyệt vời.

Twilio Authy: Rất được dân công nghệ ưa chuộng vì hỗ trợ cài đặt trên nhiều thiết bị cùng lúc (Multi-device) và có tính năng đặt mật khẩu khóa ứng dụng để tăng cường bảo mật.

Trên đây là những kiến thức về 2FA mà BKNS muốn gửi tới bạn. Hy vọng đến đây bạn đã hiểu 2FA là gì, các phương thức xác thực 2FA phổ biến nhất.

Đọc thêm các bài viết hữu ích khác BKNS.